فصل دوم قيام ابراهيم بن عبد اللّه در بصره در دوره خلافت منصور ، نهضت شيعى بزرگى روى داد كه بسيارى از شهرهاى اسلامى را به خود مشغول كرد . اين نهضت دو مركز داشت : يكى ، در مدينه بود ؛ آن‌جا كه محمد نفس زكيه قيام كرد و داعيان خود را به شهرهاى حجاز و يمن و مصر و شام و ديگر شهرها فرستاد . مركز ديگر در بصره بود ؛ جايى كه برادرش ، ابراهيم بن عبد اللّه قيام كرد و بر اهواز و فارس سيطره يافت و نفوذش به واسط و مدائن و سرزمين سواد « 1 » كشيده شد . از عاقبت قيام نفس زكيه در سرزمين حجاز بحث كرديم ، و در پايان اين فصل عاقبت قيام ابراهيم را در بصره بررسى مىكنيم . ابراهيم بن عبد اللّه كنيهء ابراهيم ابا الحسن بود . اصفهانى دربارهء او مىگويد : « ابراهيم بن عبد اللّه در صفات و خصوصياتى مثل دين و علم و شجاعت و صلابت ، همچون برادرش محمّد بود و شعر هم مىگفت . » « 2 »

--> ( 1 ) . منظور سواد عراق است . ( 2 ) . اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 315 .